چرتکه. [ چ ُ ک َ / ک ِ ] ( روسی ، اِ ) چرتگه. آلتی برای جمع و تفریق اعداد و ارقام. از روسی چتکا ؛ آلتی مرکب از چهارچوبی مستطیل شکل که در میان دو ضلع اطول آن ده ردیف سیم نصب است و هر سیم از درون ده مهره چوبی گذشته است ، مهره های دهگانه هر ردیف نماینده آحاد به عشرات و... است و بدان اعداد را محاسبه کنند. آلتی از سیم و چوب که مغازه داران و صندوق دارهای بنگاهها و ادارات ، بدان وسیله وجوهی که میگیرند یا...
فرهنگ عمید
چهارچوبۀ کوچکی که دارای چند رشته مهره های چوبی به سیم کشیده است و در حساب کردن برای عمل جمع وتفریق به کار می رود.
فرهنگ معین
(چُ کِ ) [ روس . ] (اِ. ) = چتکه : ابزاری است برای محاسبه و آن چهارچوبی است دارای تعدادی میله که هر میله خود دارای تعدادی مهره است که به وسیلة آن عمل جمع و تفریق را انجام می دهند. البته این نوع روش حساب در قدیم بیشتر مرسوم بود.
دانشنامه آزاد فارسی
چُرْتْکِه (abacus)چُرْتْکِهچُرْتْکِه(یا: چتکه) وسیله ای قدیمی برای محاسبه. مرکب از چارچوبی است که چند رشته مهره در آن به میله هایی موازی کشیده شده اند. یونانیان و رومیان روش محاسبه با تعدادی سنگریزه روی سطح تخت را می شناختند. این وسیله را در تمدن های قدیمی تر، شاید حتی در بابل باستان، به کار می برده اند. اسچوتی۱ در روسیه و سوروبن۲ در ژاپن گونه های پیچیده تر آن اند. اکنون ماشین حساب های الکترونیکی ...
فرهنگ فارسی
چهارچوبه کوچک که دارای چندرشته مهره های چوبی به، سیم کشیده است ودرحساب کردن جمع وتفریق بکارمیرود ( اسم ) چهار چوبه ای که دارای چند رشته مهره های چوبین بسیم کشیده است و بدان اعداد را محاسبه و جمع و تفریق کنند.
دانشنامه عمومی
چرتکه وسیله ای قدیمی است که برای انجام محاسبات به کار می رود. از آن می توان برای انجام چهار عمل اصلی ریاضی استفاده کرد و حتی می توان آن را برای محاسبه ریشه دوم و سوم اعداد نیز به کار برد. چرتکه ماشین حساب ساده ای است که اولین بار توسط یونانیان و رومیان باستان مورد استفاده قرار گرفت.چرتکه واژه ای است که از زبان روسی وارد زبان فارسی شده است. چرتکه در زبان روسی به معنای «تسبیح» می باشد. بازاریان قدیم...
مترادف و متضاد
چتکه، شمارشگر، حسابگر
abacus(اسم)
قطعه مربع کاشی معرق، چرتکه، تخته روی سرستون، گنجه ظرف، لوح مربع موزاییک سازی، چتکه
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] چُرتْکه ، وسیله ای کمکی برای نمایش عدد و انجام دادن عملیات ساده حسابی است.در این ابزار، میله های موازی محکم شده در یک قاب چوبی ، متناظر با ارزش مکانی رقمها، و مهره های حرکت کننده بر روی آنها بیانگرِ رقمهای تشکیل دهنده عدد هستند. نام چرتکه از واژه روسی سچُتی گرفته شده است . در عربی به آن «مِعداد» (جمع آن : معادید) می گویند. منشأ اصلی چرتکهمنشأ اصلی چرتکه و جزئیات شیوه کار با انواع ابتدای...