قاضی نُعْمان، ابوحنیفه (283ـ مصر ۳۶۳ق)(یا: نعمان بن حیّون) فقیه، ادیب، مفسر و قاضی شیعی. از مذهب مالکی به تشیع امامی گروید. معاصر مهدی و قائم و منصور و مُعز فاطمی بود. به قضاوت نقاط گوناگون خلافت فاطمی برگزیده شد و در عهد معز قاضی القضاة شد. بیش از ۴۰ کتاب در علوم مختلف نوشته است و ازجملۀ آن هاست: دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام؛ تأویل دعائم الاسلام؛ التوحید و الامامة؛ منهج الفرائض؛المجالس و ا...