تلفظ بین المللی : /mˈɑdeː tˈɑrix/ تلفظ : [m'Ade: t'ARix]
لغت نامه دهخدا
ماده تاریخ. [ مادْ دَ / مادْ دِ ] ( اِ مرکب ) کلمه یا کلماتی که به حساب جمل مساوی تاریخ مطلوب برآید و آن کلمه یا کلمات بامعنی باشد. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). عبارت از آن است که مجموع حروف بیت یا مصراع یا عبارتی به حساب ابجد با تاریخ واقعه ای تطبیق کند مثلاً:بهاءالحق والدین طاب مثواه امام سنت و شیخ جماعت...به طاعت قرب ایزد می توان یافت قدم در نه گرت هست استطاعت بدین دستور تاریخ وفاتش برون آر ا...
فرهنگ عمید
بیت یا مصراعی که مجموع حروف آن به حساب ابجد مطابق با تاریخ واقعه ای باشد.
فرهنگ معین
( ~. ) (اِمر. ) مجموع حروف بیت یا مصراع یا عبارتی که به حساب ابجد تاریخ واقعه ای را نشان دهد.
دانشنامه آزاد فارسی
مادّه تاریخساختن ترکیب، جمله یا عبارتی که جمع حروف آن به حساب ابجد یا حساب جُمَّل مطابق با تاریخ حادثۀ مهمی باشد. معمولاً چنین ترکیبی را در قسمتی از شعر می گنجاندند. هر حادثۀ مهم تاریخی مانند مرگ یک پادشاه یا شخصیتی مهم، تاریخ جلوس یا پایان سلطنت یک پادشاه، فتح یک شهر، و غیره می تواند موضوع یک ماده تاریخ باشد. گاه ماده تاریخ مرگ اشخاص بر سنگ قبر ایشان نیز حکاکی می شد. جز این ها تاریخ تأسیس یا بنای...
فرهنگ فارسی
( اسم ) عبارت از آنست که مجموع حروف بیت یا مصراع یا عبارتی بحساب ابجد با تاریخ واقعه ای تطبیق کند مثلا: بهائ الحق والدین طاب مثواه امام سنت و شیخ جماعت ... بطاعت قرب ایزد می توان یافت قدم در نه گرت هست استطاعت . بدین دستور تاریخ وفاتش برون آر از حروف ( قرب طاعت ) . ( حافظ . ۲ - ۳۶۱ ) که معادل ۷۸۲ ه ق . است .
دانشنامه عمومی
ماده تاریخ کلمه یا کلماتی معنی دار است که به حساب جمل مساوی با یک تاریخ مشخص و مورد نظر می شود. به عبارت دیگر ماده تاریخ آن است که مجموع حروف بیت یا مصراع یا عبارتی به حساب ابجد با تاریخ واقعه ای تطبیق کند. مانند شعر زیر که «قرب طاعت» معادل ۷۸۲ ه. ق. است.حسین نخجوانی. مواد التواریخ. نشر ادبیه. تهران. شهریور ۱۳۴۳. چاپ شفق تبریز....ماده تاریخ ذکر تاریخی است به شعر یا گاهی نثر در قطعه ای کوتاه برای ...
