خُجَندی، ابومحمود حامد ( ـ ح۳۹۰ق)ریاضی دان و منجم. به روایت بیرونی یگانۀ زمان خود در ساختن اسطرلاب ها و افزارهای نجومی بود. در دورۀ فرمانروایی فخرالدولۀ دیلمی در ری می زیست و یکی از اسباب های رصدی اختراعی خود را به نام او سُدس فخری نامید. در ۳۸۴ق با استفاده از همان وسیله که در واقع سازه ای عظیم و ساکن بود، میلِ کلی زمین را برابر ۲۳ درجه و ۳۲ دقیقه و ۲۱ ثانیه اندازه گرفت. اختراع دیگر خجندی آلت شامل...