حاج حَمد، محمّد ابوالقاسم (سودان ۱۹۴۱ـ۲۰۰۴)متفکر و نویسندۀ سودانی. در خانواده ای اهل طریقت به دنیا آمد. در انقلاب اریتره علیه نیروهای اشغالگر اتیوپی مشارکت داشت. سپس به عضویت دفتر نمایندگی انقلابیان اریتره در دمشق و بیروت درآمد. وی نظریه پردازِ پروژه ای بود که خود نام «قرن افریقایی بزرگ» بر آن نهاد. همچنین، در شماری از احزاب و سازمان های سیاسی سودان مانند حزب مردم به رهبری حسن ترابی عضویت داشت، و ...
