معانی کلمه : ترجیع بند

تلفظ بین المللی : /tˌardʒiʔˈaband/ تلفظ :‌ [t,aRdZi?'aband]

لغت نامه دهخدا

ترجیعبند. [ ت َ ب َ ] ( اِ مرکب ) معنی این در لغت برگردانیدن بند است و در اصطلاح آن که شاعر چند بند در بحر موافق و بقوافی مختلف تصنیف نماید و بعد هر بند، یک بیت معینی را که متفق الوزن و مختلف بقوافی هر دو بند باشد باربار بیارد بشرطی که آن بیت ِ مکرر بمضمون بیت آخر هر بند مربوط باشد. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) ( ناظم الاطباء ). پارسی نغمت گردانیدن است ، و شعرا ترجیع شعری را گویند که خانه خانه بود ...

فرهنگ عمید

در بدیع، شعری مرکب از چند غزل یا چند بند شعر در بحر موافق و قافیه‌های مختلف که بعد از هر بند یک بیت مکرر با تکرار می‌شود، مانندِ این شعر: گفتی که صبور باش هیهات / دل موضع صبر بود بردی ـ هم چاره تحمل است و تسلیم / ورنه به کدام جهد و مردی ـ بنشینم و صبر پیش گیرم / دنبالۀ کار خویش گیرم (سعدی۲: ۶۲) که بیت آخر تکرار می‌شود، و مانندِ این شعر: مست افتادم و در آن مستی / به زبانی که شرح آن نتوان ‌ـ این سخن...

دانشنامه آزاد فارسی

تَرجیع بنددر لغت به معنای تکرار و برگرداندن. در اصطلاح، نام یکی از قالب های شعر فارسی که از چند بند یا خانه تشکیل شده است. هر خانه از نظر قافیه بندی در حکم یک غزل است اگرچه در بعضی ترجیع بندها تمام مصراع های یک خانه هم قافیه اند. بیتی مصراع این خانه ها را به یکدیگر پیوند می دهد که در طول شعر تکرار می شود. تعداد بیت ها در هر خانه معمولاً بین پنج تا پانزده بیت است و در یک ترجیع بند معمولاً تعداد ابی...

فرهنگ فارسی

( اسم ) آنست که شاعر چند بیت در یک بحر و بیک قافیه بگوید و سپس چند بیت دیگر در همان بحر و بقافی. دیگر و همچنین و یک بیت ( بهمان وزن ) را در میان بندها تکرار کند مقابل ترکیب بند.
درعلم بدیع شاعرچندغزل یاچندبندشعردربحرموافق، وقافیه های مختلف بگویدوبعدازهربندیک بیت مکرر، باقافیه جداگانه بیاوردای

دانشنامه عمومی

تَرجیع بَند یا بندِگردان از قالب های شعر فارسی است که از غزل های چند بیتی که هم وزن هستند تشکیل شده و برای اتصال این غزل ها به یکدیگر از یک بیت تکراری استفاده می نماید. بیت ترجیع با قافیه ای ویژه و لفظ و معنی یکتا تکرار می گردد. این بیت بند ترجیع یا بند گردان نامیده می شود. به هریک از غزل ها، خانه یا رشته گفته می شود. هر خانه از ۵ تا ۲۵ بیت (گاه کمتر یا بیشتر) تشکیل شده. معروفترین ترجیع بندها از ه...

دانشنامه اسلامی

[ویکی اهل البیت] ترجیع بند، از قالبهای شعر فارسی که نمونه هایی در شعر اردو و عثمانی نیز داشته است. ترجیع در لغت به معنای «برگرداندن» و «تکرار کردن» است و در اصطلاح مجموعه ابیاتی است که از چند بند یا خانه تشکیل می شود و پس از هر بند دو مصراعِ غالباً هم قافیه تکرار می شود که به آن اصطلاحاً «ترجیع بند» (یا بندگردان یا واسطه یا عُقده) می گویند.وزن و مضمون کل شعر یکی است اما هر بند و گاه هر بیتِ ترجیع ...