در تاریخ و جامعهشناسی، بهویژه پس از انتشار نظریات مارکس، اشارهای است نه به یک نظام فراگیر جهانی بلکه به روشی که رفتارهای اجتماعی را بر پایۀ روابط و ساختارهای مادّی مانند ساختارهای اقتصادی جامعه توضیح میدهد
ماترآلیستی، مادهانگاری، دهریمسلکی، مادهباور