تلفظ بین المللی : /tˈorkɑn xˈɑtun/ تلفظ : [t'oRkAn x'Atun]
لغت نامه دهخدا
ترکان خاتون . [ ت َ ] (اِخ ) دختر سلطان جلال الدین منکبرنی بود که هلاکوخان مغول در سال 656 هَ . ق . بپاس خدمات الملک الصالح پسر بدرالدین لؤلؤ یکی از ملوک ایوبی ، او را بزوجیت به الملک الصالح داد. هنگامی که قوبیلای قاآن بر تخت خانی مغول جلوس کرد و سلطنت ممالک بین جیحون و شام و مصر را به هلاکوخان سپرد، هلاکوخان حکومت کرمان را به ترکان خاتون داد. و رجوع به تاریخ مغول اقبال و حبیب السیر ج 3 ص 97 شود...
دانشنامه آزاد فارسی
تَرکان خاتون ( ـ۴۸۷ق)از زنان متنفذ و نیکوکار دورۀ سلجوقی. دختر طفغاج خان، حاکم سمرقند، و همسر ملک شاه سلجوقی بود و به ولایتعهدی فرزند خود محمود تمایل داشت . به این سبب، از خواجه نظام الملک طوسی که خواهان ولایتعهدی برکیارق، فرزند بزرگ ملک شاه ، بود، سعایت و بدگویی کرد و بالاخره نیز شاه تحت تأثیر او، نظام الملک را عزل نمود و تاج الملک ، صاحب دیوان ترکان خاتون، را به وزارت برگزید. پس از مرگ ملک شاه (...
فرهنگ فارسی
عصمه الدین قتلغ ترکان معروف به ترکان خاتون نخست زن براق حاجب حاکم کرمان بودوسپس زن برادر زاده او قطب الدین جانشین براق حاجب گردید و پس از مرگ شوهر سفیری نزد هولاکو فرستاد و فرمان سلطنت رابنام پسر خردسالش ( حجاج ) گرفت و دختر خود(پادشاه خاتون ) را بهمسری به آباقاخان داد و بدین وسیله حکومت خود را مستحکم کرد . حکومت وی تاسال ۶۸۱ ه.ق .طول کشید و درین مدت کاروانسراها قنوات مساجد و مدارس متعدد در کرمان ...
دانشنامه عمومی
ترکان خاتون نام چند تن از ملکه های ترک بخصوص قبل از دوران مغول بود. ترکان (در ترکی باستان : تَرکَن ) عنوانی اشرافی بود که اغلب در مورد زنان به کار می رفت و تقریباً معادل «ملکه » بود. در دورة سلجوقیان و خوارزمشاهیان، ترکن گاهی جزو نام مردان نیز بود. ترکن احتمالاً از زبان قومِ ختای یا سلسلهٔ لیائوی غربی (قراختائیان متأخر آسیای مرکزی) وارد زبان ترکی شده است. خاتون نیز به معنای «همسر شاه یا حاکم » بود...
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] تَرْکانْ خاتون، ترکان یا درست تر ترکن (د ح۶۳۰ق/ ۱۲۳۳م)، نام یا لقب همسر سلطان تکش و مادر سلطان محمد خوارزمشاه بود. وی از سوی تاریخ نویسان به خردمندی، حسن تدبیر و بخشندگی و در عین حال، به سنگ دلی، خون ریزی، خودخواهی، قدرت جویی و خوش گذرانی مشهور و منسوب شده است. سرانجام چنگیزخان در پی حمله به ایران ترکان خاتون را با خود به مغولستان برد و او سال ها در مغولستان در سختی و دشواری بسیار زندگی...
